Сүрә 30 Рум

1. وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

   Үҙегеҙҙән ҡатындарҙы яралтыу ҙа, ул ҡатындар менән (ләззәтләнеп) бергә йәшәүегеҙ ҙә, ир менән ҡатын араһындағы мөхәббәт һәм наҙ, бер-береңдең хаталарын кисерә белеү, һис шикһеҙ, Аллаһтың ҡөҙрәтенә асыҡ дәлилдәрҙер. Хаҡтыр, был эштәрҙә фекерләй белеүсе ҡәүемдәр өсөн ғибрәттәр бар.

   30:21

2. وَمِنْ آيَاتِهِ خَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافُ أَلْسِنَتِكُمْ وَأَلْوَانِكُمْ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِلْعَالِمِينَ

   Уның күктәрҙе һәм Ерҙе юҡтан бар итеүе лә, Уға телдәрегеҙҙе, тән төҫтәрегеҙҙе төрлө-төрлө итеп яралтыуы ла - Аллаһтың бәхәсһеҙ дәлилдәреҙер. Хаҡтыр, быларҙа хәбәрҙарҙар өсөн ғибрәттәр бар.

   30:22

3. وَمِنْ آيَاتِهِ مَنَامُكُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَابْتِغَاؤُكُمْ مِنْ فَضْلِهِ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ

   Төндәрен йоҡо ләззәтен татыуығыҙ ҙа, көндөҙҙәрен ятып хәл алыу һәм (өлөшөгөҙгә тейгән) ризыҡты табыуығыҙ ҙа - Уның мөғжизәләренә асыҡ дәлилдер. Хаҡтыр, был хәлдәрҙә лә (күңел ҡолағы) һаңғырау булмағандар өсөн ғибрәттәр бар.

   30:23

4. وَمِنْ آيَاتِهِ يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفًا وَطَمَعًا وَيُنَزِّلُ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَيُحْيِي بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ

   Уның дәлилдәренән берһе шулдыр. Ул йәшен йәшнә­теп, һеҙгә (йәшен һуғыр тип) ҡурҡыу һәм (ямғыр яуып, иген мул булыр тигән) өмөт бирә. Ул ямғыр яуҙырып, ҡороп үлгән туп­раҡҡа йән өрә. Хаҡтыр, фекерләй белгәндәр өсөн ғибрәттәр бар.

   30:24

5. وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ تَقُومَ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ بِأَمْرِهِ ۚ ثُمَّ إِذَا دَعَاكُمْ دَعْوَةً مِنَ الْأَرْضِ إِذَا أَنْتُمْ تَخْرُجُونَ

   Күк менәән Ерҙең Аллаһ ихтыярына буйһоноуы ла- Раббының мөғжизәһе. Ахырҙа ул һеҙҙе саҡырыр, һәм һеҙ шунда уҡ ҡәберҙәрегеҙҙән тороп, Уның янына йыйылырһығыҙ.

   30:25

6. وَلَهُ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۖ كُلٌّ لَهُ قَانِتُونَ

   Күктәрҙәге һәм Ерҙәге барлыҡтарҙың һәммәсе лә - Уныҡыҙыр. Барыһы ла Уға ғына буйһонған.

   30:26

7. وَهُوَ الَّذِي يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ وَهُوَ أَهْوَنُ عَلَيْهِ ۚ وَلَهُ الْمَثَلُ الْأَعْلَىٰ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۚ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

   Ул иң башта юҡтан бар итеп, уны (үлтергәндән һуң яңынан) тергеҙеү­сеҙер. Уның өсөн был эштәр бик тә анһаттыр. Күктәрҙәге һәм Ерҙәге иң юғары сифат (әхләҡ, миһырбан, ғәфү итә белеү, һүҙгә тоғро ҡалыу) Аллаһтың Үҙендәҙер. Аллаһ - һәр ваҡыт еңеүсе, ҡөҙрәт эйәһе һәм хикмәттәр хужаһы.

   30:27

8. ضَرَبَ لَكُمْ مَثَلًا مِنْ أَنْفُسِكُمْ ۖ هَلْ لَكُمْ مِنْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ مِنْ شُرَكَاءَ فِي مَا رَزَقْنَاكُمْ فَأَنْتُمْ فِيهِ سَوَاءٌ تَخَافُونَهُمْ كَخِيفَتِكُمْ أَنْفُسَكُمْ ۚ كَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ

   Ул һеҙгә (мөшриктәргә) үҙегеҙҙең тормошоғоҙҙан миҫал килтерә:- Һеҙҙең әмерегеҙҙә булған ҡолдар араһында һеҙгә Беҙ биргән ризыҡтарҙы тигеҙ итеп бүлешергә теләгәндәре бар­мы? Һәм һеҙ улар менән тигеҙ булып (малығыҙҙы тигеҙ бүлеп), үҙегеҙҙе хөрмәт иткән кеүек, уларҙы хөрмәт итерһегеҙме (тиңдәрегеҙҙән ҡурҡҡан кеүек, ҡурҡаһығыҙмы)? Аҡыл менән эш итеүселәр өсөн Беҙ аяттарыбыҙҙы бына шулай аңлатабыҙ.

   30:28

9. بَلِ اتَّبَعَ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَهْوَاءَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ ۖ فَمَنْ يَهْدِي مَنْ أَضَلَّ اللَّهُ ۖ وَمَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِينَ

   Юҡ шул, (улай итмәнеләр, малдарын ҡолдарына бирмәнеләр) улар, нимә ҡыланғандарын да белмәйенсә, үҙ нәфселәренә буйһондолар. Аллаһ Үҙе юлдан яҙҙырғандарҙы кем тура юлға кертә алыр икән? Уларға һис кем ярҙам итә алмаҫ.

   30:29

10. فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًا ۚ فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا ۚ لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ۚ ذَٰلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

    Һин (ий, Мөхәммәд) Аллаһҡа тоғро булараҡ йөҙөң­дө тура дингә тура тот. Ул кешеләрҙе ошо дин өсөн яралтты. Аллаһтың бар иткәндәрендә үҙгәрештәр булмаҫ. Был дин - ныҡ һәм иң дөрөҫ диндер. Ләкин кешеләрҙең күбеһе был турала белмәй. (Шуға күрә улар иман килтермәй.)

    30:30

11. مُنِيبِينَ إِلَيْهِ وَاتَّقُوهُ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَلَا تَكُونُوا مِنَ الْمُشْرِكِينَ

    Барығыҙ ҙа Уға йүнәлегеҙ, Аллаһтан ҡурҡығыҙ, намаҙҙы дөрөҫ уҡығыҙ, мөшрик булмағыҙ.

    30:31

12. مِنَ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَكَانُوا شِيَعًا ۖ كُلُّ حِزْبٍ بِمَا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ

    Диндәрен фирҡә-фирҡәғә бүлгәләп, айырып, тарҡатып бөтөрөүселәр кеүек булмағыҙ. Уларҙың һәр береһе үҙ фирҡәһе менән (беҙҙең дин - иң яҡшы дин, тип) маҡтана.

    30:32

13. وَإِذَا مَسَّ النَّاسَ ضُرٌّ دَعَوْا رَبَّهُمْ مُنِيبِينَ إِلَيْهِ ثُمَّ إِذَا أَذَاقَهُمْ مِنْهُ رَحْمَةً إِذَا فَرِيقٌ مِنْهُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ

    Кешеләрҙең башына берәй бәлә килһә, Раббыға, бары тик Уға баш эйеп, доға уҡыйҙар. Аллаһ уларға рәхмәт (ниғмәт, муллыҡ) бирһә, күреп тороғоҙ, уларҙың бер ҡәүеме тағын Аллаһтан башҡаға табынырға тотона;

    30:33

14. لِيَكْفُرُوا بِمَا آتَيْنَاهُمْ ۚ فَتَمَتَّعُوا فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ

    биргән ниғмәттәребеҙгә шөкөр итмәҫтән. Әйҙә, кәйефләнегеҙ, ләкин һеҙ оҙаҡламай нимә булаһын беләсәкһегеҙ.

    30:34

15. أَمْ أَنْزَلْنَا عَلَيْهِمْ سُلْطَانًا فَهُوَ يَتَكَلَّمُ بِمَا كَانُوا بِهِ يُشْرِكُونَ

    Юҡһа, Беҙ уларға Аллаһтың тиңдәше барлығы тураһында дәлилдәр килтермәнек. (Беҙ уларҙы мөшрик булырға өндәмәнек.)

    30:35

16. وَإِذَا أَذَقْنَا النَّاسَ رَحْمَةً فَرِحُوا بِهَا ۖ وَإِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ إِذَا هُمْ يَقْنَطُونَ

    Кешеләргә рәхмәт (байлыҡ, ләззәт, шөһрәт) индерһәк, улар ҡыуана. Ҡулдары менән ҡылған гөнаһтарына күрә, баштарына әфәт төшһә, шунда уҡ өмөтһөҙлөккә биреләләр.

    30:36

17. أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّ اللَّهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَقْدِرُ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

    Әллә һуң улар күрмәйҙәрме, Аллаһ ризыҡты теләгәненә мул итеп бирә, ҡайһыларына кәметә. Шик юҡтыр, иманлылар өсөн бында ғибрәттәр бар.

    30:37

18. فَآتِ ذَا الْقُرْبَىٰ حَقَّهُ وَالْمِسْكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ ۚ ذَٰلِكَ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ ۖ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

    Туғандарыңа, ярлыға, сәйәхәттәгеләргә тейешлеһен бир. Аллаһтың ризалығын ҡаҙанырға теләгәндәр өсөн бынан да изгелеклерәк эш юҡ. Бына шулар инде (язанан) ҡото­лоп, (Сәғәдәткә) ирешәсәк.

    30:38

19. وَمَا آتَيْتُمْ مِنْ رِبًا لِيَرْبُوَ فِي أَمْوَالِ النَّاسِ فَلَا يَرْبُو عِنْدَ اللَّهِ ۖ وَمَا آتَيْتُمْ مِنْ زَكَاةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ

    Байлығығыҙҙы күбәйтер өсөн, арттырып ҡайтарыу шарты менән алған керемдәрегеҙ Аллаһ ҡатында артмаҫ (һезҙҙең файҙаға булмаҫ). Аллаһ ризалығы өсөн зәкәт бирһәгеҙ, (сауаптарығыҙ, малдарығыҙ) ҡат-ҡат арттырыр.

    30:39

20. اللَّهُ الَّذِي خَلَقَكُمْ ثُمَّ رَزَقَكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ۖ هَلْ مِنْ شُرَكَائِكُمْ مَنْ يَفْعَلُ مِنْ ذَٰلِكُمْ مِنْ شَيْءٍ ۚ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَىٰ عَمَّا يُشْرِكُونَ

    Аллаһ һеҙҙе бар итеүсе, һуңынан ризыҡландырыусы; ахыр­ҙа йәнһеҙ итеп, тағын терелтер. Һеҙ табынғандарҙың берәйһе ошо эштәрҙең, исмаһам, берәйһен башҡара аламы? Аллаһ уларҙың уйҙырма Илаһтарынан паҡ һәм бөйөк.

    30:40

Перевод: Башкирский перевод