Сүрә 23 Мөьминдәр, аят 1 – 29

1. قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ

   Һис шикһеҙ, мөьминдәр Сәғәдәткә ирешәсәк.

   23:1

2. الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ

   Улар намаҙ-ғибәҙәттәрендә итәғәт менән сәждә итә.

   23:2

3. وَالَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ

   Улар фай­ҙаһыҙ, буш һүҙ һөйләмәй.

   23:3

4. وَالَّذِينَ هُمْ لِلزَّكَاةِ فَاعِلُونَ

   Улар зәкәт биреүселәр.

   23:4

5. وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ

   Улар сафлыҡтарын һаҡлайҙар (енси аҙғынлыҡтан тыйлығалар)

   23:5

6. إِلَّا عَلَىٰ أَزْوَاجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ

   Ҡатындары һәм уң ҡулдары биләгәндәр был хисапҡа кермәй, һәм былар (ҡатындары, йәриәләр менән булған ғәмәлдәре) өсөн яза бирелмәҫ.

   23:6

7. فَمَنِ ابْتَغَىٰ وَرَاءَ ذَٰلِكَ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْعَادُونَ

   (Ошо ике төрлө ҡатындарҙан) башҡаларын (енси ләззәт өсөн ҡулланырға) теләгән кеше, һис шикһеҙ, хаттин ашҡан (аҙғын) булыр.

   23:7

8. وَالَّذِينَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ

   Улар (мөьминдәр) аманаттарҙы һаҡлаусылар һәм ант­ҡа тоғро ҡалыусылар.

   23:8

9. وَالَّذِينَ هُمْ عَلَىٰ صَلَوَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ

   Улар - намаҙҙарын ҡалдырмайынса, үҙ уаҡытында уҡып барыусылар.

   23:9

10. أُولَٰئِكَ هُمُ الْوَارِثُونَ

    Улар, һис шикһеҙ, (ожмах) вәриҫтәр(е) бу­ласаҡ.

    23:10

11. الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

    Шулар ғына Фирҙәүес йәннәтенең вәриҫтәре булыр. Улар шунда мәңгегә йәшәп ҡаласаҡ.

    23:11

12. وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ مِنْ سُلَالَةٍ مِنْ طِينٍ

    Хаҡтыр, Беҙ кешене (Әҙәм ғәләйһиссәлләмде) сафландырылған балсыҡтан яһаныҡ.(Ш. Ноғманиҙа: саф балсыҡтан яралттыҡ. X. Ҡараманда: һөҙөлөп сығарылған балсыҡтың үҙлеһенән яралттыҡ. Крачковскийҙа создали человека из эссенции глины. Т. Кочигитта: балсыҡтың са­фынан яралттыҡ. Йомғаҡлап шуны әйтергә була ерҙә, туп­раҡта, дымлы, үҙле балсыҡта кеше тәне өсөн кәрәкле бөтөн элементтар ҙа бар. Шул рәүешсә, бөйөк ғалим - Аллаһы Тәғәлә мах­сус әҙерләнгән химик-биологик матдәләр менән беренсе әҙәм зат­ын барлыҡҡа килтерә. Унан һуң шул әҙәм заты үҙ организмынан үрсей башлай. М. Алида: сотворение человека выводится здесь из земли, ибо «малая жизненная капля, то есть сперма, происходит из пищи, которая так или иначе берется из земли )

    23:12

13. ثُمَّ جَعَلْنَاهُ نُطْفَةً فِي قَرَارٍ مَكِينٍ

    Һуңынан уны ышаныслы бер урынға тамсы итеп урынлаштырҙыҡ. (Әҙәм ғәләйһиссәлләмдең нәҫел орлоғон ҡаты­нының аналығына урынлаштырҙыҡ).(X. Чантайҙа: һуңынан уны (Әҙәмдең тоҡомон, кеше яралғыһын) ҡатлаулы һәм сыҙам, йәшәүсән итеп, тамсы (шөһүәт, мәни) рәүешендә (ышаныслы) ояға (әсә ҡарынына) урынлаштырҙыҡ. Ш. Ноғманиҙа: һуңынан Әҙәмдең нәҫелен әсә ҡарынында мәни ҡыл­дыҡ. X. Ҡараманда: һуңынан уны ышаныслы бер урынға шәһүәт хәленә килтерҙек ).

    23:13

14. ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظَامًا فَكَسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْمًا ثُمَّ أَنْشَأْنَاهُ خَلْقًا آخَرَ ۚ فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ

    Унан һуң шул шәһүәт тамсыһын ойошҡан ҡан (ярал­ғы) хәленә килтерҙек; ҡанды епсел-епсел ит иттек; уны һөйәккә (һөлдәгә, скелетҡа) әүерелдерҙек, шул һөйәктәрҙе ит менән ҡаплаттыҡ. Һуңынан уны башҡа рәүешкә (кеше һүрәтенә) килтереп, хасил иттек (йән өрҙөк). Ижад (барлыҡҡа килтереү) менән шөғөлләнеүселәрҙең иң бөйөгө, иң данлыһы - Аллаһ Тәғәләлер.

    23:14

15. ثُمَّ إِنَّكُمْ بَعْدَ ذَٰلِكَ لَمَيِّتُونَ

    Һуңынан, һис шикһеҙ, барығыҙ ҙа үләсәкһегеҙ.

    23:15

16. ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ تُبْعَثُونَ

    Ахырҙа һеҙ Ҡиәмәт көнөндә, әлбиттә, терелтеләсәкһегеҙ.

    23:16

17. وَلَقَدْ خَلَقْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعَ طَرَائِقَ وَمَا كُنَّا عَنِ الْخَلْقِ غَافِلِينَ

    Хаҡтыр, Беҙ һеҙҙең өҫтөгөҙҙә ете юл яралттыҡ. Яралтҡандарыбыҙҙы беҙ һәр уаҡыт күҙәтеп торабыҙ, уларға Беҙ битараф түгел.(«Ете юл - ете ҡат Күк, фәрештәләр йөрөй торған юлдар, тип аңлаталар, ләкин ҡайһы тәфсирселәр ул ете юлды кешенең ете һәләте, тип аңлайҙар күреү, ишетеү, тәм татыу, еҫ һиҙеү, тире менән тойоп һиҙеү, аҡыл һәләте, уахийҙы һиҙемләү - күңел һиҙгерлеге, инстинкт, тип әйтәләр».Мостафа Чагрыжы тәфсиренән )«Здесь говорится о семи путях, под которыми несомненно имеются в виду орбиты семи планет Солнечной системы, не считая Земли - это явствует из слов «над вами».Мөхәммәд Али тәфсиренән )

    23:17

18. وَأَنْزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً بِقَدَرٍ فَأَسْكَنَّاهُ فِي الْأَرْضِ ۖ وَإِنَّا عَلَىٰ ذَهَابٍ بِهِ لَقَادِرُونَ

    Етәрлек миҡдарҙа Беҙ Күктән ямғырҙар яуҙыра­быҙ, Ерҙе һыу менән туйындырабыҙ. Хаҡтыр, Беҙ уны ҡо­рота ла алабыҙ.

    23:18

19. فَأَنْشَأْنَا لَكُمْ بِهِ جَنَّاتٍ مِنْ نَخِيلٍ وَأَعْنَابٍ لَكُمْ فِيهَا فَوَاكِهُ كَثِيرَةٌ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ

    Шулай итеп, (Ергә һеңгән дым арҡаһын­да) хөрмә һәм йөҙөм баҡсалары үҫтерәбеҙ. Уларҙа һеҙҙең өсөн мул емештәр бар, һеҙ уларҙы (рәхәтләнеп, шөкөр итә--итә) ашағыҙ.

    23:19

20. وَشَجَرَةً تَخْرُجُ مِنْ طُورِ سَيْنَاءَ تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ وَصِبْغٍ لِلْآكِلِينَ

    Синай тауында (һеҙҙең өсөн) бер (зәйтүн) ағас(ы) үҫтерҙем. Был ағас май ҙа бирә, башҡа ри­зыҡҡа ҡатыштырып ашай торғаны (емеше лә) бар.

    23:20

21. وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعَامِ لَعِبْرَةً ۖ نُسْقِيكُمْ مِمَّا فِي بُطُونِهَا وَلَكُمْ فِيهَا مَنَافِعُ كَثِيرَةٌ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ

    Хайуандарҙа ла һеҙҙең өсөн файҙалы ғибрәттәр бар. Уларҙың эсендә яралтылғандарҙы (һөттө) һеҙгә эсертәбеҙ. Уларҙан һеҙ бик күп файҙалар күрәһегеҙ. Итен дә ашайһығыҙ.

    23:21

22. وَعَلَيْهَا وَعَلَى الْفُلْكِ تُحْمَلُونَ

    Уларға атланып йөрөйһөгөҙ һәм кәмәләрҙә лә йөҙәһегеҙ.

    23:22

23. وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَىٰ قَوْمِهِ فَقَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَٰهٍ غَيْرُهُ ۖ أَفَلَا تَتَّقُونَ

    Хаҡтыр, Нухты ҡәүеменә күндерҙек, ул: - Әй, халҡым, Аллаһҡа ғибәҙәт ҡылығыҙ. Һеҙҙең өсөн Унан башҡа һис бер тәңре юҡтыр. (Башҡа яһалма Илаһтарға табынаһығыҙ, гөнаһлы булыуҙан) Аллаһтың язаһынан ҡурҡмайһығыҙмы ни һуң? – тине.

    23:23

24. فَقَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ مَا هَٰذَا إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُرِيدُ أَنْ يَتَفَضَّلَ عَلَيْكُمْ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَأَنْزَلَ مَلَائِكَةً مَا سَمِعْنَا بِهَٰذَا فِي آبَائِنَا الْأَوَّلِينَ

    Ҡәүеменең инҡарсы етәкселәре (халыҡҡа) әйтте:- Был бары тик һеҙҙең кеүек бер кеше генә. Ул һеҙҙән өҫтөн хаким булырға теләй. Аллаһ беҙгә пәйғәмбәр күндерергә теләһә, һис шикһеҙ, фәрештәләрен ебәргән булыр ине. Беҙҙән элек йәшәп киткән ата-бабаларыбыҙҙан был турала һис бер нәмә ишетмәнек, - тинеләр.

    23:24

25. إِنْ هُوَ إِلَّا رَجُلٌ بِهِ جِنَّةٌ فَتَرَبَّصُوا بِهِ حَتَّىٰ حِينٍ

    - Был бары тик аҡы­лынан яҙған кеше булырға тейеш. Шулай булғас, (уның тилелек шауҡымы уҙып киткәнен) сабыр итеп көтәйек.

    23:25

26. قَالَ رَبِّ انْصُرْنِي بِمَا كَذَّبُونِ

    Нух әйтте:- Йә, Раббым, мине ялғансыға сығарғандарға ҡаршы (көрәшергә) ярҙам ит, зинһар, - тине.

    23:26

27. فَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِ أَنِ اصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنَا وَوَحْيِنَا فَإِذَا جَاءَ أَمْرُنَا وَفَارَ التَّنُّورُ ۙ فَاسْلُكْ فِيهَا مِنْ كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَأَهْلَكَ إِلَّا مَنْ سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ مِنْهُمْ ۖ وَلَا تُخَاطِبْنِي فِي الَّذِينَ ظَلَمُوا ۖ إِنَّهُمْ مُغْرَقُونَ

    Шунан һуң Беҙ уға уахи юлланыҡ:- Күҙәтеүебеҙ аҫтында, ҡушҡаныбыҙса кәмә яһа. Әмере­беҙ килеп, ҡайнап, һыуҙар арта башлағас, һәр енестән берәй пар йәнлеләр ал; үҙҙәренә хөкөм сығарылғандарҙан тыш, ғәйләңде ал. Кәфер итеүселәр өсөн Миңә ялбарма. Уларҙың барыһы ла батып үләсәк.(Күп кенә тәфсирҙәрҙә ниндәйҙер мейестең ҡайнауы, һыуҙарҙың арта башлауы тураһында яҙыла. Ләкин ҡайһы бер яҙыусылар мейес тураһында һис бер һүҙ әйтмәй. Бары тик һыуҙарҙың ташыуы тураһында ғына яҙа­лар. Т. Кочигитпта: әмеребеҙ килеп, һыуҙар ҡайнай башлағас, тип әйтелгән. X. Ҡараманда: әмеребеҙ килеп, һыуҙар артып таша башла­ғас, тип әйтелгән. И. Крачковскийҙа: придет Наше повеление и закипит печь. X. Чантайҙа: әмеребеҙ килеп тә мейес ҡайнай башлағас, тип әйтелгән. Ш. Ноғманиҙа: мейестә һыу ҡайнаһа, тип әйтелгән.)

    23:27

28. فَإِذَا اسْتَوَيْتَ أَنْتَ وَمَنْ مَعَكَ عَلَى الْفُلْكِ فَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي نَجَّانَا مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

    Яҡындарың менән кәмәгә яҡшылап урынлашҡандан һуң әйтерһең:- Аллаға шөкөр, беҙҙе залимдарҙан ҡотҡарған Аллаһ Тәғәләгә маҡтауҙар булһын! – тип әйтерһең.

    23:28

29. وَقُلْ رَبِّ أَنْزِلْنِي مُنْزَلًا مُبَارَكًا وَأَنْتَ خَيْرُ الْمُنْزِلِينَ

    Унан һуң та­ғын әйт:- Раббым, мине (кәмәнән) бәрәкәтле бер ергә төшөрһәң ине. Һин урынлаштырыусыларҙың иң хәйерлеһе, - тип әйт.

    23:29

Перевод: Башкирский перевод