Сүрә 12 Йусуф

1. يَا صَاحِبَيِ السِّجْنِ أَمَّا أَحَدُكُمَا فَيَسْقِي رَبَّهُ خَمْرًا ۖ وَأَمَّا الْآخَرُ فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَأْسِهِ ۚ قُضِيَ الْأَمْرُ الَّذِي فِيهِ تَسْتَفْتِيَانِ

   Әй, ике зиндандашым, (төштәрегеҙ тураһында әйтәйем) берегеҙ (баштағы кеүек үк) Хужаһына шәрәб (хәмер) эсерәсәк; икенсегеҙҙе иһә аҫып ҡуясаҡтар һәм ҡоҙғондар уның башын соҡоп, тамаҡ туйҙырыр. Һорағандарығыҙҙы юрау ошоның менән тамам булды.

   12:41

2. وَقَالَ لِلَّذِي ظَنَّ أَنَّهُ نَاجٍ مِنْهُمَا اذْكُرْنِي عِنْدَ رَبِّكَ فَأَنْسَاهُ الشَّيْطَانُ ذِكْرَ رَبِّهِ فَلَبِثَ فِي السِّجْنِ بِضْعَ سِنِينَ

   Зиндандан ҡотоласағына ул әйтте:- Хужаң янына ҡайтҡас, һин мине иҫеңә төшөр (бәлки ул мине зиндандан ҡотҡарыр), - тине. Ләкин шайтан (ул әйткәндәрҙе) онотторҙо. Шуға күрә, Йософ бер нисә йылға зинданда ҡала бирҙе.

   12:42

3. وَقَالَ الْمَلِكُ إِنِّي أَرَىٰ سَبْعَ بَقَرَاتٍ سِمَانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعَ سُنْبُلَاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ ۖ يَا أَيُّهَا الْمَلَأُ أَفْتُونِي فِي رُؤْيَايَ إِنْ كُنْتُمْ لِلرُّؤْيَا تَعْبُرُونَ

   Бер уаҡыт Мысыр батшаһы әйтте:- Мин төшөмдә ете ябыҡ һыйырҙың ете һимеҙ һыйыр­ҙы ашағанын күрҙем. Унан һуң ете йәшел башаҡ менән ете ҡоро башаҡ күрҙем. Ярандарым, юрай алһағыҙ, төшөмдө юрап бирегеҙ, - тине.

   12:43

4. قَالُوا أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ ۖ وَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الْأَحْلَامِ بِعَالِمِينَ

   (Юраусылар) әйтте:- Былар, бары тик һаташыу ғына, - тинеләр. - Беҙ бындый буталсыҡ төштәрҙе юрай алмайбыҙ.

   12:44

5. وَقَالَ الَّذِي نَجَا مِنْهُمَا وَادَّكَرَ بَعْدَ أُمَّةٍ أَنَا أُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيلِهِ فَأَرْسِلُونِ

   Зиндандан ҡотолған кеше байтаҡ ваҡыттан һуң Йософто иҫенә төшөрөп әйтте:- Мин һеҙҙең төшөгөҙҙө юрата алам, - тине. - Мине зин­данға алып барығыҙ.

   12:45

6. يُوسُفُ أَيُّهَا الصِّدِّيقُ أَفْتِنَا فِي سَبْعِ بَقَرَاتٍ سِمَانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعِ سُنْبُلَاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ لَعَلِّي أَرْجِعُ إِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُونَ

   (Зинданға кергәс, ул) әйтте:- Әй, Йософ, һин тура һүҙле кеше. Ете ябыҡ һыйыр­ҙың ете һимеҙ һыйырҙы ашауы тураһында, ете йәшел башаҡ менән ете ҡоро башаҡ тураһындағы төштө юрап бирһәңсе, - тине. - Юрауыңды ҡайтып кешеләргә һөйләрмен, бәлки, улар ҙа аңлар.

   12:46

7. قَالَ تَزْرَعُونَ سَبْعَ سِنِينَ دَأَبًا فَمَا حَصَدْتُمْ فَذَرُوهُ فِي سُنْبُلِهِ إِلَّا قَلِيلًا مِمَّا تَأْكُلُونَ

   Йософ әйтте:- Ете йыл тоташтан ғәҙәттәгесә иген игегеҙ. Әҙ миҡ­дарҙа ғына ашап, ҡалғанын башаҡта ҡалдырығыҙ.

   12:47

8. ثُمَّ يَأْتِي مِنْ بَعْدِ ذَٰلِكَ سَبْعٌ شِدَادٌ يَأْكُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ إِلَّا قَلِيلًا مِمَّا تُحْصِنُونَ

   Шунан һуң ете йыл рәттән аслыҡ булыр. Ашлыҡты ор­лоҡлоҡ ҡына ҡалдырып, ете йыл буйына ашағыҙ.

   12:48

9. ثُمَّ يَأْتِي مِنْ بَعْدِ ذَٰلِكَ عَامٌ فِيهِ يُغَاثُ النَّاسُ وَفِيهِ يَعْصِرُونَ

   Шунан һуң тағын бер йыл киләсәк, ул йылда кешеләргә (Аллаһтан) мул ямғыр яуасаҡ һәм ул йылда (емеш һуттары менән үҫемлек майы) һығып, (һыйыр, кәзә, дөйә, һарыҡтарҙы) һауырҙар.(И. Крачковскийҙа: они будут выжиматъ, тип кенә яҙылған. Ш. Ноғманиҙа: емештәр һығып, шәрәбтәр яһарҙар. Т. Кочигит, X. Ҡараман тәфсирҙәрендә иһә фәҡәт емеш һуты һығыу, шәрбәт алыу тураһында ғына әйтелә. Мәүләне М. Алиҙа: давить виноград, тип әйтелгән. X. Чантайҙа киңерәк аңлатыла. Беҙ X. Чантай тәфсирен мәғҡүл күрҙек.)

   12:49

10. وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُونِي بِهِ ۖ فَلَمَّا جَاءَهُ الرَّسُولُ قَالَ ارْجِعْ إِلَىٰ رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ مَا بَالُ النِّسْوَةِ اللَّاتِي قَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ ۚ إِنَّ رَبِّي بِكَيْدِهِنَّ عَلِيمٌ

    Был юраманы һөйләгәс, батша әйтте:- Уны минең янға алып килегеҙ, - тине. Йомошсо зинданға кергәс, Йософ әйтте:- Батша янына ҡайт: бармаҡтарын бысаҡ менән ту­рай башлаған ҡатындарға нимә булды? - тип һора. Шик юҡ, Аллаһым уларҙың хәйләһен бик яҡшы белеп тора.

    12:50

11. قَالَ مَا خَطْبُكُنَّ إِذْ رَاوَدْتُنَّ يُوسُفَ عَنْ نَفْسِهِ ۚ قُلْنَ حَاشَ لِلَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ مِنْ سُوءٍ ۚ قَالَتِ امْرَأَتُ الْعَزِيزِ الْآنَ حَصْحَصَ الْحَقُّ أَنَا رَاوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ وَإِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ

    Батша ҡатындарға әйтте:- Йософ менән ләззәт кисергә теләгән сағығыҙҙа һеҙ ниндәй хәлдә инегеҙ? - тине.Ҡатындар әйтте:- Аллам һаҡлаһын, беҙ унан һис бер яманлыҡ күрмәнек, - тинеләр.Ғәзиздең ҡатыны әйтте:- Бөгөн дөрөҫлөк уртаға сыҡты. Мин уны аҙҙырырға теләнем. Шик юҡ, ул - ғәҙел кеше, - тине.

    12:51

12. ذَٰلِكَ لِيَعْلَمَ أَنِّي لَمْ أَخُنْهُ بِالْغَيْبِ وَأَنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي كَيْدَ الْخَائِنِينَ

    Йо­соф әйтте:- Ғәзиз өйҙә юҡ саҡта уға хыянат итмәгәнемде һәм Аллаһтың ысын хыянатсылар ҡорған хәйләһен юҡҡа сығараса­ғының барыһын да ул белеп торһон, - тине.

    12:52

13. وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِي ۚ إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّي ۚ إِنَّ رَبِّي غَفُورٌ رَحِيمٌ

    (Ҡатын әйтте):- Мин үҙемде аҡларға тырышмайым, сөнки нәфсең­де тыя алмау яманлыҡҡа этә, әгәр ҙә Аллаһ һаҡламаһа. Шик юҡ, Раббым ярлыҡаусы, ғәфү ҡылыусы.

    12:53

14. وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُونِي بِهِ أَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِي ۖ فَلَمَّا كَلَّمَهُ قَالَ إِنَّكَ الْيَوْمَ لَدَيْنَا مَكِينٌ أَمِينٌ

    Батша әйтте:- Уны бында алып килегеҙ, - тине. - Мин уны үҙ яны­ма алам.Уның менән һөйләшкәс:- Бөгөндән һин янымда юғары дәрәжәле һәм ышаныс ҡаҙанған вазифалы кеше һаналырһың, - тине.

    12:54

15. قَالَ اجْعَلْنِي عَلَىٰ خَزَائِنِ الْأَرْضِ ۖ إِنِّي حَفِيظٌ عَلِيمٌ

    Йософ әйтте:- Мине өлкәнең ер байлыҡтарына (иген баҫыуҙарына) башлыҡ ит. Мин уларҙы яҡшы һаҡлармын, сөнки мин был эштәрҙе яҡшы беләм, - тине.

    12:55

16. وَكَذَٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي الْأَرْضِ يَتَبَوَّأُ مِنْهَا حَيْثُ يَشَاءُ ۚ نُصِيبُ بِرَحْمَتِنَا مَنْ نَشَاءُ ۖ وَلَا نُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ

    Бына шулай итеп, Беҙ Йософто үҙе теләгәнсә ғәмәл ҡылырлыҡ вазифалы иттек. Үҙебеҙ ихтыяр иткән һәр кешегә рәхмәтебеҙҙе бирҙек. Изгелек ҡылғандарҙың изгелектәрен заяға сығармайбыҙ.

    12:56

17. وَلَأَجْرُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ لِلَّذِينَ آمَنُوا وَكَانُوا يَتَّقُونَ

    Иман килтереп, яманлыҡтарҙан һаҡланғандар өсөн Әхирәт бүләге тағын да хәйерлерәк.

    12:57

18. وَجَاءَ إِخْوَةُ يُوسُفَ فَدَخَلُوا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهُ مُنْكِرُونَ

    (Аслыҡ йылды Яҡуптың ул­дары икмәк һорап, Мысырға килде.) Йософтоң ҡәрҙәштәре килеп, уның хозурына керҙе. Йософ уларҙы таныны. Улар уны таныманы.

    12:58

19. وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُونِي بِأَخٍ لَكُمْ مِنْ أَبِيكُمْ ۚ أَلَا تَرَوْنَ أَنِّي أُوفِي الْكَيْلَ وَأَنَا خَيْرُ الْمُنْزِلِينَ

    Йөктәре төйәлеп бөткәс: Йософ әйтте:- Бер атанан тыуған туғанығыҙҙы минең янға алып килегеҙ,- тине. - Күреп тораһығыҙ бит, мин һеҙгә дөрөҫ үлсәтеп бирҙем. Мин ҡунаҡсылдарҙың иң йомарты.

    12:59

20. فَإِنْ لَمْ تَأْتُونِي بِهِ فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِنْدِي وَلَا تَقْرَبُونِ

    Әгәр уны минең янға алып килмәһәгеҙ, ҡабат мин һеҙгә бер үлсәм дә (ашлыҡ) бирәсәк түгелмен. Ҡабат килеп йөрөмәгеҙ!

    12:60

Перевод: Башкирский перевод